Skip to main content
فهرست مقالات

معرفت در اندیشه عرفانی شیخ نجم الدین کبری

نویسنده: ؛

پاييز و زمستان 1383 - شماره 4 (20 صفحه - از 15 تا 34)

کلید واژه های ماشینی : شیخ نجم‌الدین کبری ،نجم‌الدین کبری ،کبری ،نجم‌الدین ،اندیشه عرفانی شیخ نجم‌الدین ،فوائح الجمال ،مرتبه از غیبت اشاره ،شیخ نجم‌الدین ،ذوق ،خواطر ،عرفانی شیخ نجم‌الدین ،فوائح ،گونه‌ای برتر از خواطر ،دانایی ،معرفت حاصل از ذوق ،حس و عقل ،نجم‌الدین مبحث " غیبت ،آموزه‌های نجم‌الدین کبری ،نظریه یادآوری ،سبب ذوق تبدیل وجود ،خواطر نورانی و ظلمانی ،دست‌یابی به معرفت ،وضوح حاصل از مشاهده ،حوزهء عرفان ،ستایش قرار داده ،تقابل با مشاهده ،حقیقتی عظیم در عالم ،مشاهده قرار داده ،گونه‌ای از حس ،آموزه‌های نجم‌الدین

نجم الدین کبری(د 618 ق)،یکی از شخصیت‌های اثر گذار و نو اندیش در حوزهء عرفان نظری است که تأملات او در حوزه‌های انسان شناسی،فلسفه ذهن و به خصوص‌ معرفت،در تاریخ تصوف و تاریخ معرفت شناسی اسلامی حائز اهمیت است.او در بحث پیرامون‌"خواطر"،گونه‌های مختلف خواطر نورانی و ظلمانی را مورد بحث قرار داده و به آنها به گونه‌ای برتر از خواطر،یعنی الهام الهی پرداخته و تصویری کامل از نظریهء یادآوری را ارائه داده است.نزد او،انسان برای زندگی خاکی خود به حواس و عقل نیازمند است،اما برای دست یافتن به معرفتی در بارهء حقایق جهان،در حالت‌ کوری است،مگر آنکه با مجاهده پرده از پیش او بر افتد نجم الدین،عقل را به عنوان‌ نعمتی الهی برای دستیابی به معرفت مورد ستایش قرار داده،اما از فریفته شدن آن به‌ ادراکات حسی و دانایی‌های دنیوی نگران بوده است.او به حقیقتی عظیم در عالم‌ نورانی به عنوان‌"عقل کبیر"باور دارد که تنها ابزار دریافتن آن،همان عقل فردی‌ متعلق به انسان،یا"عقل صغیر"است.به باور او هیچ گوهری جز جنس خود را نتواند دید.در راستای برون آمدن از کوری،نجم‌الدین مبحث‌"غیبت‌"را گشوده است، حالتی برخاسته از تصفیهء وجود که سالک را قادر می‌سازد تا برخی از حقایق پنهان عالم‌ را مشاهده کند.او به سه مرتبه از غیبت اشاره کرده است که مرتبهء نازل آن که برای‌ عموم مردم دست یافتنی است و والاترین مرتبه‌اش،شهادت حقیقی است که برای‌ برترین انسان‌هاست. نجم الدین با سخن از"ذوق‌"،به مثابه گونه‌ای از حس غریبی که قدرت تمیز حقایق‌ را به انسان می‌دهد،ذوق را در تقابل با مشاهده قرار داده و مباحثه معرفتی خود را بسط داده است؛وی در این تقابل بر آن است تا در برابر وضوح حاصل از مشاهده،معرفت‌ حاصل از ذوق را معرفتی حقیقی و شایستهء اعتبار،اما با گونه‌ای از ابهام و عدم وضوح‌ بر شمارد.نزد او سبب مشاهده گشوده شدن بصیرت به کنار رفتن پوشش‌ها از پیش‌ روی،و سبب ذوق تبدیل وجود و"ارواح‌"است.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.