Skip to main content
فهرست مقالات

تاریخ و تطور قاعده حسن و قبح عقلی در کلام اسلامی

نویسنده:

ISC (7 صفحه - از 17 تا 23)

کلید واژه های ماشینی : قاعدۀ حسن و قبح عقلی ، کلام ، تطور قاعده حسن و قبح ، قبح عقلی در کلام ، عدل ، معتزله ، تاریخ ، کلام اسلامی ، خداوند ، امام

خلاصه ماشینی:

"(13) 2-آراء کلامی(ونیز آراء فلسفی و غیره)تا هنگامی که با مخالفت محققان و صاحب نظران مواجه نگردیده چندان شهرت نیافته و بحث و گفتگوی بسیار پیرامون آنها انجام نمی‌شود،قاعدۀ حسن و قبح عقلی در نخستین روزهایی که در کلام اسلامی مطرح گردید(اوائل قرن دوم هجری)به طور مشخص مورد مخالفت واقع قرار نگرفت،ولی در دوره‌های بعد(اواخر قرن دوم و قرن سوم هجری)از طرف اهل الحدیث مورد مخالفت واقع شد ولی چون مخالفت‌های آنان بر پایۀ استدلال منطقی و دلایل عقلی و نقلی استوار نبود موجب برانگیخته شدن طرفداران به اقامۀ برهان و رد شبهات مخالفان نگردید،تا اینکه ابو الحسن اشعری(م324/)که مدتی در مکتب کلامی معتزله تعلیم دیده بود و با روش استدلال منطقی و عقلی آشنایی داشت به مخالفت با آنان قیام کرد و در نتیجه در رابطه با قاعدۀ حسن وقبح ومتفرعات آن نیز بر پایۀ شیوۀ مزبور مخالفت نمود و مخالفت‌های او و پیروانش سبب گردید که طرفداران قاعدۀ مزبور به اقامۀ برهان و پاسخگویی اشکالات مخالفان پرداخته و در نتیجه فصلی مستقل را در تابهای کلامی به خود اختصاص داد و احیانا رساله‌های جداگانه‌ای در این باره نگارش یافت. 7-از مجموع مباحث گذشته انگیزه و علل طرح این قاعده در کلام اسلامی نیز به روشنی بدست آمد انگیزه آن دفاع از اصل عدل و تنزه خداوند از قبایح بوده است و دلایلی که بر آن اقامه گردیده عمدتا دلایل عقلی و احیانا دلایل نقلی بوده و با توجه به اینکه قاعدۀ مزبور ریشه در قرآن و احادیث نبوی و به ویژه در کلمات امام علی(علیه السلام)دارد باید گفت قاعدۀ حسن و قبح عقلی تحت تأثیر هیچ عامل خارجی(اعم از عامل دینی،فلسفی و غیره)پدید نیامده و از عوامل داخلی نیز هیچ گونه عامل سیاسی،اجتماعی،علمی و نظایر آنها در مطرح شدن آن دخالت نداشته است،آری تنها مطلبی که می‌توان به عنوان زمینه اجتماعی طرح این قاعده از طرف متکلمان عدلیه از آن یاد کرد همان تفسیرهای جبرآلود امویان از قضاء و قدر الهی است که زمینه‌ساز ظهور قدریه نیز بود قبل از ظهور معتزله،آنان از دلایل عقلی مبتنی بر اصل عدل و حکمت برای اثبات آزادی انسان بهره گرفتند."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.