Skip to main content
فهرست مقالات

مناسبات تولید کشاورزی در شیوه تولید زمینداری ایران دوران میانه پیش از گسترش اقطاع‌داری

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (28 صفحه - از 87 تا 114)

یکی از مهم ترین شاخص ها برای شناخت و تبیین هر ساختار اقتصادی و شیوه تولیدی در تاریخ اقتصادی، فهم مناسبات تولید موجود در آن ساختار است. مسئله اصلی در این مقاله نیز فهم و تبیین مناسبات تولید زمینداری در اقتصاد کشاورزی ایران تا پیش از تسلط ترکان سلجوقی بر ایران و گسترش اقطاع داری توسط ایشان می باشد. مدعای اصلی مقاله حاضر این است که تا پیش از گسترش و تثبیت اقطاع داری در زمان سلاجقه و متعاقب آن، گسترش مناسبات تولید «مزارعه» در تولید کشاورزی اکثر مناطق ایران، مناسبات تولید کشاورزی معهود و غالبی که در فلات ایران مرس􀀀􀀀وم بود، مناس􀀀􀀀بات تولید مبتنی بر «بهره ثابت مالکانه» بود که گسترده ترین شکل مناسبات تولید در ایران تا قبل از تسلط سلاجقه خصوصا در زمین های دیوانی و اربابی بوده است. در این مقاله با تکیه بر مالکیت ابزار تولید به بررسی و تبیین مناسبات تولید موجود در انواع زمینداری در فلات ایران از زمان ورود اسلام تا تسلط سلاجقه پرداخته شده است و ب ا این روش نشان داد ه ایم که این مدل از مناسبات تولید کشاورزی (بهره ثابت مالکانه) برخلاف مناسبات تولید مزارعه، در ذات و کارکرد خود امکان پیشرفت نیرو های تولیدی و انباشت سرمایه و در نتیجه پیشرفت و گسترش تولید را فراهم می کرد و شاید رمز شکوفایی اقتصادی و حیات مادی و متعاقب آن شکوفایی فرهنگی، علمی و هنری ایران اسلا می که در تاریخ به دوران شکوفایی تمدن اسلا می در چهار قرن اولیه معروف گشته است، در همین موضوع نهفته باشد.


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.