Skip to main content
فهرست مقالات

در جست و جوی ریشه‌های سیر تکوین تعاونی‌های روستایی ایران

نویسنده:

(64 صفحه - از 9 تا 72)

پس از آنکه در سال های ۱۳۱۱-۱۳۱۲ قانونی از تصویب مجلس شورای ملی گذشت تا بر اساس آن املاک(اراضی و دهات) خالصه دولتی هر منطقه در بین زارعین همان محل تقسیم و واگذار گردد. اولین بارقه‌های تشکیل تعاونی‌ها در سکونتگاه‌های روستایی تئوریزه و اولین تعاونی روستایی در کشور تشکیل شد. و درسال ۱۳۳۲ اولین قانون تعاونی ایران، که با الهام گرفتن از قوانین کشورهای اروپای مرکزی(تلفیقی از فرانسه، آلمان و اطریش) تهیه شده بود، به صورت لایحه قانونی به تصویب رسید. و در برنامه عمرانی اول و فصل کشاورزی تعاونی‌های روستایی ۲۵ درصد از اعتبارات برنامه را به خود اختصاص داد. در سال ۱۳۳۷ بانک کشاورزی مامورانی را جهت آموزش زارعین برای تشکیل شرکتهای تعاونی به روستاها اعزام کرد و کلیه صندوق‌های تعاونی روستایی را به شرکت‌های تعاونی روستایی تبدیل نمود. و در مرداد ماه سال ۱۳۴۲ با مجوز مجمع عمومی بانک کشاورزی«سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران» به منظور هدایت، حمایت، سیاستگذاری و نظارت بر شبکه شرکت‌های تعاونی روستایی کشور تاسیس شد. در سال ۱۳۵۰ «قانون شرکت‌های تعاونی» با مطالعه قوانین سایر کشورها تهیه و به تصویب رسید که مواد آن هنوز هم مبنای کار شبکه تعاونی‌های روستایی است. بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی، گرایش روستاییان به اتکا و اتصال به نیرویی قدرتمند- دولت- از یک سو و میل فراوان ماموران دولت به فعالیت و کوشش در محرومیت زدایی از سوی دیگر، موجب شد که مشارکت حول محور عاملان دولتی شکل بگیرد و جهاد ناچار شود تا از نیروهای خبره سازمان مرکزی و شبکه شرکت‌های تعاون روستایی به عنوان همکار استفاده کند. این شروع همکاری سازمان مرکزی تعاون روستایی با نهاد تازه تاسیس جهاد سازندگی بود. با شروع جنگ تحمیلی، سهمیه‌بندی و کالابرگی شدن اجناس، لزوم وجود فروشگاه‌های مصرف در روستاها کاملا مشهود گردید ودرخواست‌های مردمی بر تشکیل و ایجاد این فروشگاه‌های تعاونی مصرف روستایی هر روز بیشتر و بیشترشد به طوری‌که فروشگاه های مصرف در دهه اول انقلاب به دلیل توزیع کالای اساسی کوپنی و سهمیه ای ، رو به افزایش و تعداد آنها به حدود ۱۱.۰۰۰ فروشگاه رسید در دو دهه بعدی بمرور زمان توزیع این اقلام متوقف شد و همین امر موجب کاهش تعداد فروشگاه های فعال در سراسر کشوراز ۱۱.۰۰۰ باب به ۲۳۹۵ فروشگاه تقلیل یافت. در دهه هفتاد، شرکت‌های تعاونی روستایی علاوه برتامین‌بخشی از اعتبارات مورد نیاز روستاییان وظیفه، تامین و توزیع کالاها و نهاده‌های کشاورزی را نیز به عهده داشته و یکی از وظایف مهم آن‌ها خرید محصولات کشاورزی به قیمت‌های تضمینی بود. از اواسط دهه ۸۰ الزامات جدید در تحولات سازمان و چالش‌ها و مشکلات شبکه، شرایط را برای ایجاد دگرگونی‌هایی در سازمان فراهم ساخت و طرح‌هایی همچون طرح «ساماندهی مجامع»، «ارزشیابی شرکت‌ها و اتحادیه‌ها»، «آسیب‌شناسی شرکت‌های زیانده» وچندین طرح و دستورالعمل جدید نتیجه مسئله‌یابی آن زمان بود که اجرای آن طرح‌ها در آن سال‌ها منشاء اصلاحات قابل توجهی در شبکه بوده است. مدیریت جدید به این نکته پی برده که حکمروایی شایسته در تعاونی‌های روستایی، ساختاری از پیش تعیین شده نیست؛ بلکه فرآیندهایی را در جهت رسیدن به اهداف و اصول اساسی مطرح می‌کند. در این راستا، ساختارهای سازمان مرکزی و سازه‌های بومی اتحادیه‌ها باید به گونه‌ای طراحی شوند که مطابق با شرایط منطقه‌ای، سیاسی و اجتماعی فرآیندهای دستیابی به شاخص‌های حکمروایی شایسته شرکت‌های تعاونی‌های روستایی را فراهم کنند.


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.