نقد ادلۀ قرآنی اشاعره در باب رویت خدا با تکیه بردیدگاه علامه حلّی وعلامه طباطبایی مقاله

نویسنده: رزمی، فرحناز ؛ عباسی، بابک ؛ دارابی، علیرضا ؛

پژوهش های اعتقادی کلامی زمستان 1401 شماره 48 رتبه: A/ISC (‎24 صفحه - از 133 تا 156 )

کلیدواژه ها: اشاعره علامه طباطبایی رویت خدا علامه حلّی ادله قرآنی رؤیت خدا رؤیـت بـا قرآن

چکیده:

موضوع رؤیت خدا از قدیمی‌ترین مباحث کلامی است که همواره مورد توجه ادیان و مکاتب فکری بشر بوده است. در اسلام نیز اشاعره به عنوان بزرگترین فرقه ی کلامی اهل سنت، دیدگاه خاصی دراین خصوص دارند و رؤیت خدا با چشم را در دنیا محال ولی در آخرت جائز می دانند در مقابل امامیه و از جمله علامه حلی با نقد این نظریه و با بررسی ابعاد مختلف آن، با استفاده از آموزه های فلسفی و عرفانی این امر را ناممکن می داند. در عصر ما علامه طباطبائی نیز دقیقترین تحلیل را در مسئله رؤیت با تکیه بر فطرت الهی انسان و رفع حجب و موضوع شهود ارائه نموده است. در این مقاله که از نوع استنادی و روش آن، تحلیل و تبیین محتوا از نوع مقایسه‌ای است، برای اولین بار دیدگاه علامه حلی که در این باب مستدل بحث نموده و حجم بسیاری از آثارش را به خود اختصاص داده در مقابل با دیدگاه اشاعره را مورد بررسی قرار می دهد. سپس به بررسی مقایسه آرای متکلم قرن یازدهم (علامه حلی) با مفسر قرن پانزدهمی (علامه طباطبایی) می پردازد که بیانگر سیر تطور نگاه کلامی فلسفی و تفسیری طی این چهار قرن می باشد.

چکیده: (ترجمه شده توسط هوش مصنوعی)

موضوع رویه الله من اقدم الموضوعات الکلامیه التی کانت دايما محل اهتمام الادیان والمدارس الفکریه البشریه. فی الاسلام، تعتبر الاشاعره اکبر فرقه کلامیه عند اهل السنه ولدیها وجهه نظر خاصه فی هذا الشان، ویرون ان رویه الله بالعین مستحیله فی الدنیا ولکنها جايزه فی الاخره. فی المقابل، یری الامامیه ومنهم العلامه الحلی، عبر نقد هذه النظریه وفحص ابعادها المختلفه، بالاستناد الی التعالیم الفلسفیه والعرفانیه، ان هذا الامر غیر ممکن. فی عصرنا، قدم العلامه الطباطبايی ایضا ادق تحلیل فی مساله الرویه مستندا الی الفطره الالهیه للانسان وازاله الحجب وموضوع الشهود. فی هذا المقال، الذی نوعه استنادی وطریقته تحلیل وتبیین المحتوی بنوع مقارن، یتم لاول مره بحث وجهه نظر العلامه الحلی المستدله فی هذا الشان والتی خصصت لها جزءا کبیرا من اعماله، مقابل وجهه نظر الاشاعره. ثم یقوم بمقارنه اراء المتکلم فی القرن الحادی عشر (العلامه الحلی) مع المفسر فی القرن الخامس عشر (العلامه الطباطبايی)، مما یوضح تطور النظره الکلامیه الفلسفیه والتفسیریه علی مدی هذه القرون الاربعه.

خلاصه ماشینی:

نوآوري مقاله مربوط به بررسـي ديـدگاه علامه حلي متفکر بزرگ شيعي که بيشترين نوشته درپاسخ به نقـد و تصـحيح آراي در بـاب رؤيت خداوند را دارد, براي اولين بار ميپردازد اين مقاله درصـدد پاسـخ بـه ايـن سـوالات است که اولا:اشاعره با چه تحليلي و با تکيه بر کدام آيات قران رؤيت خدا بـا چشـم سـر را در قيامت اثبات نمودند؟ ثانيا علامه حلي بعنـوان مـتکلم قـرن ١١و علامـه طباطبـايي بعنـوان فيلسوف قرن ١٥در خصوص ادله قرآني اشاعره چه نظري دارند وجـه اشـتراک و افتـراق در کجاست ؟ ثالثا: آراي دو انديشمند شيعي در نقد ديدگاه اشاعره از چه ويژگيهائي برخوردار است و کدام يک را ميتوان پاسـخي قـاطع و مسـتند بـر ادلـه قرانـي اشـاعره در بـاب رؤيـت دانست ؟ مفهوم شناسي و تبيين اصطلاحات ١. علاوه بر عدم وجود مانع عقلي، دلايل نقلي نيز بر اين موضوع وجود دارد (اشعري، ١٤١٤ق ، ١٣) و لذا از ديدگاه ابوالحسن اشعري خداوند درروز قيامـت چهره خدا ميتواند مثل ماه شب چهارده بر بندگانش منکشـف شود(اشـعري، ١٤١٤ق ، ١٣- ١٦) و حتي صداي خداوند نيز در روز قيامت قابل شـنيدن اسـت (فخـر رازي، ١٤٠٥ق ، ٢٣، ذيل آيه ١٠٣، انعام ) اشعري رؤيت خدا را دردو کتاب خويش با عنوان الابانه و اللمع مورد بحث قـرار داده است به دليل اهميت مسئله رؤيت بحث کلامي کتـاب الابانـه را بـا رؤيـت خـدا در آخـرت شـروع کـرده و بـا آن کـه کتـابي مختصـر نگاشـت ولـي دو فصـل از آن را بـه ايـن مسـئله اختصاص داده است .

دریافت فایل ارجاع :
(پژوهیار, , , )

لینک کوتاه:

ورود / عضویت

برای مشاهده متن مقاله و یا دانلود آن لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

ورود