Skip to main content
فهرست مقالات

کلام خدا و کتاب خدا

نویسنده:

ISC (13 صفحه - از 98 تا 110)

کلیدواژه ها :

کلام ،کتاب تدوینی ،کتاب انفسی ،کتاب تکوینی ،خلق ،امر ،احدیت ،واحدیت

کلید واژه های ماشینی : کلام ، خدا ، کلام خدا ، کلام خدا و کتاب خدا ، کتاب ، کتاب خدا ، احدیت ، غیب ، لفظ ، قرآن

کلام خدا یکی از مسائل اساسی علم کلام، فلسفه، عرفان، تفسیر و علوم قرآن است. متکلمین از نظر حدوث و قدم و کلام لفظی و نفسی به آن می‌نگرند، اما عرفا آن را بیان آنچه در دل است، خوانده‌اند؛ به همین جهت کلام را با لفظ برابر ندانسته و فعل خدای تعالی را نیز کلام و قول او می‌شمارند. مقاله حاضر کلام خدا را از این دیدگاه بررسی کرده و به تفاوتهای اساسی بین کلام و کتاب خدا پرداخته و کلام خدا را صرف‌نظر از اختلاف حیثیات همان کتاب خدا دانسته است؛ سپس به بیان مراتب کلام و کتاب پرداخته و پس از بیان درجات تشکیکی آنها مخاطب کلام خدا را در هر کدام از این مراتب بیان کرده است.

خلاصه ماشینی:

"صدرالدین قونوی گوید: «کلام به معنای تأثیر متکلم در مخاطب است، به قوه‌ای که تابع اراده او باشد و به آن وسیله آنچه در نفس اوست به مخاطب ابراز شده و به او رسانده شود، و ایجاد حق‌تعالی اعیان ممکنات را نیز چنین است؛ زیرا آنها کلمات و حروف خدای تعالی هستند که آنها را به وسیله حرکت حبی غیبی از نفس خود اظهار نموده تا به وسیله این کلمات خداوند و اسماء و صفات او شناخته شوند»[1]. حضرت امام خمینی می‌فرماید: «طبق تحقیق عرفانی خدای تعالی در مرتبه و مقام احدیت نیز متکلم می‌باشد، و تکلم او همان فیض اقدس(4) و تجلی اعلای اوست و مخاطب این کلام ابتدا حضرت اسمای ذاتی است»[14] و به بیان دیگر گوییم: کلام در مرتبه احدیت یعنی اظهار آنچه در غیب احدیت نهفته است و چون این اظهار بوسیله تجلی ذاتی بر حضرت واحدیت(5) است، مخاطب این مرحله از کلام همان حضرت اسماء و مقام واحدیت است. با یک دقت عرفانی روشن می‌شود که قرآن کریم کلام خداوند است که ذات مقدس با دو اسم شریف «ظاهر» و «متکلم» در آن تجلی نموده است، و حضرت واحدیت نیز مخاطب کلام مرتبه احدیت است که حق‌تعالی با اسم مبارک «باطن» در آن تجلی یافته است و اما مقام غیب الغیوبی: عنقا شکار کس نشود دام بازچین کاینجا همیشه باد بدست است دام را منابع1) قونوی، محمدبن اسحاق؛ اعجاز البیان فی تأویل أم‌القرآن، چاپ سوم، قم، انتشارات ارومیه، 1404 ق."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.