ضرورت‌سنجی پیوست تحلیل اقتصادی موضوع قانون به مثابه لازمه قانونگذاری اثربخش مقاله

دانش حقوق عمومی تابستان 1404 - شماره 48 رتبه: ب/ISC (‎29 صفحه - از 61 تا 89 )

کلیدواژه ها: تحلیل اقتصادی قانونگذاری حقوق قانونگذاری معیارهای قانونگذاری اثربخش موضوع قانون اثربخشی هزینه فایده قانونگذاری legislation effectiveness Cost benefit Economic Analysis of Legislation Subject Matter of Law Legislative Law Criteria for Effective Legislation قانون عقلانیت هزینه مجلس تحلیل اقتصادی حقوق

fa en

چکیده:

قانونگذار همواره در اجرای وظیفه قانونگذاری خود با محدودیت‌‌هایی مواجه است. این در شرایطی است که هم‌زمان تحت فشارهای سیاسی و اجتماعی، مانند مطالبات مردم و درخواست‌های ذی‌نفعان حزبی، قرار دارد. مرور کمّی و کیفی طرح‌ها و لوایح واصله و تعداد پیشنهادهای قانونی مصوب در دوره‌های دوازده‌گانه مجلس شورای اسلامی مؤیّد این موضوع است. در چنین شرایطی قانونگذار ناگزیر است از میان موارد متعدد دست به انتخاب بزند. در این انتخاب، قانونگذار مؤلفه‌های بینابینی متعددی برای گذر از چالش‌های سیاسی‌ـ اجتماعی در نظر می‌گیرد. این شرایط می‌تواند تحقق قانون اثربخش را با چالش روبه‌رو کند. بررسی این امر موضوع پژوهش حاضر است. قانون اثربخش قانونی است که در پرتو تحلیل اقتصادی و از طریق در نظر گرفتن هزینه‌ـ فایده مصوب شود. به عبارت دیگر این پژوهش با نگاهی به نیازهای قانونی جامعه مبحث اولویت‌بندی موضوعات قانون و استفادة بهینه از منابع به منظور دستیابی به قانونگذاری اثربخش در نظام تقنینی ایران را مورد بررسی قرار می‌دهد.به این منظور، با استفاده از مدل بازار قانون، از ابزارهای اقتصادی برای تحلیل نحوه انتخاب موضوعات قانونی استفاده می‌شود. از جمله تأثیر قیمت‌گذاری (هزینه‌های اجرای قانون) و کشش تقاضا بر رفتار مصرف‌کنندگان قانون (شهروندان)، هزینه‌ـ فرصت رسیدگی به موضوعات قانونی، کارایی قوانین، عقلانیت در انتخاب موضوعات مورد بررسی قرار می‌گیرد.نتایج تحقیق نشان می‌دهد شناسایی نیازهای واقعی جامعه و اولویت‌بندی آن‌ها در انتخاب موضوعات قانونی کلید کاهش هزینه‌های قانونگذاری و استفاده از منابع در موضوعاتی است که بیشترین بازدهی و اثربخشی را دارد. این پژوهش، که با رویکرد توصیفی‌ـ تحلیلی و با استفاده از روش کتابخانه‌ای چالش‌های انتخاب موضوعات قانونی را با استفاده از مؤلفه‌های اقتصادی بررسی می‌کند، می‌تواند به قانونگذاران و مراکز پژوهشی تقنینی در انتخاب موضوعات قانونی با اولویت‌بندی صحیح و بهینه‌سازی منابع یاری رساند و به کاهش هزینه‌های قانونگذاری و افزایش اثربخشی آن دست یابد..

چکیده:

The legislator is always faced with limitations in carrying out their legislative duties; this occurs while simultaneously under pressure from political and social forces such as public demands and requests from party stakeholders. A quantitative and qualitative review of the bills and proposals submitted, as well as the number of approved legal proposals during the twelve terms of the Islamic Consultative Assembly, confirms this issue. In such circumstances, the legislator is compelled to make choices among multiple options. In this selection process, the legislator considers various intermediary factors to navigate political and social challenges; these conditions can pose a challenge to the realization of effective law. Examining this matter is the subject of the present research. An effective law is one that is enacted in light of economic analysis and through consideration of cost-benefit aspects. In other words, this research, with a focus on the legal needs of society, addresses the prioritization of legal topics and the optimal use of resources to achieve effective legislation within the Iranian legislative system.To this end, using the legal market model, economic tools are employed to analyze how legal topics are selected. This includes examining the impact of pricing (the costs of law enforcement) and demand elasticity on the behavior of law consumers (citizens), the opportunity costs of addressing legal issues, the efficiency of laws, and the rationality in selecting topics.The research findings indicate that identifying the actual needs of society and prioritizing them in the selection of legal topics is key to reducing legislative costs and utilizing resources on issues that yield the highest returns and effectiveness. This research—conducted with a descriptive-analytical approach and utilizing library methods—examines the challenges of selecting legal topics using economic components and can assist legislators and legislative research centers in prioritizing legal topics correctly and optimizing resources, thereby reducing legislative costs and increasing its effectiveness.

خلاصه ماشینی:

با اين حال ، محدوديت زماني و هزينه هاي بالاي مجلس در ايران ايجاب مي کند که انتخاب موضوعات قانون گذاري با رويکرد تحليل اقتصادي و مبتني بر تحليل هزينه ـ فايده صورت گيرد تا از حداکثر کارايي و اثربخشي در استفاده از منابع و زمان محدود مجلس اطمينان حاصل شود. به طور کلي ميتوان دو نوع رفتار را در قانونگذار به عنوان پيش فرض در نظر گرفت ؛ يک نگاه اين است که قانونگذار مبتني بر عقلانيت جمعي و مصلحت عمومي اقدام ميکند و نگاه ديگر قؤە مقننه را به صورت يک «عرصۀ بازارمانند» ميبيند که در آن افراد و گروه هاي ذينفع براي پيشبرد منافع خصوصي خود مذاکره ميکنند. در خصوص موضوع قانون ، در يک جمع بندي مختصر، ميتوان گفت انتخاب موضوع بايد قاعده مند و مبتني بر اولويت هاي تعيين شده در برنامه هاي پنج سالۀ پيشرفت ، سياست هاي کلي نظام ، و با برنامه ريزي زمانمند در ابتداي دورٔە قانونگذاري يا ساليانه باشد و هر گونه تقنين خارج از برنامه به شکل استثنايي و با پيوست تحليل اقتصادي و توجيه ضرورت ارائه شود تا از پيجويي نفع شخصي جلوگيري به عمل آيد. ٢. انتخاب موضوع شايستۀ قانونگذاري در پرتو تحليل اقتصادي در نظام حقوقي جمهوري اسلامي ايران ، انتخاب موضوع قانون در قالب ابتکار قانوني از طريق طرح هاي قانوني ارائه شده توسط نمايندگان مجلس ، لوايح هيئت وزيران و رئيس قؤە قضاييه ، و پيشنهادهاي شوراي عالي استان ها صورت ميگيرد. "The Market for Laws: An Economic Analysis of Legislation. "The Market for Laws: An Economic Analysis of Legislation.

دریافت فایل ارجاع :
(پژوهیار, , , )

لینک کوتاه:

ورود / عضویت

برای مشاهده متن مقاله و یا دانلود آن لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

ورود