Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی تطبیقی مبحث صفات الهی از منظر علامه طباطبایی و ابومنصور ماتریدی

نویسنده:

(20 صفحه - از 85 تا 104)

کلیدواژه ها :

اراده ،علم ،قدرت ،صفات ،ذات ،شیعه ،کلام ،: ماتریدیان ،رؤیتارزیابی

کلید واژه های ماشینی : صفات ، ماتریدی ، خدا ، خداوند ، فعل ، صفت فعلی ، کلام ، صفات فعلیه ، رؤیت ، صفات الهی

ابومنصور ماتریدی بنیانگذار مکتب کلامی ماتریدیه است که اکنون اغلب قریب به اتفاق حنفیان در عقائد خود از این مکتب پیروی می‌کنند. در این نوشتار، آرایی که او درباره صفات خداوند ابراز داشته با آرای علامه سیدمحمدحسین طباطبایی، به صورت تطبیقی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.مسائلی چون عینیت ذات و صفات، حدوث قرآن و برخی از راه‌حلهای مشترک در خصوص مشکل معناشناختی صفات الهی، از مسائل مورد اتفاق هردو اندیشمند و مسائلی چون صفات فعلیه که ماتریدیان در این‌باره با فرق دیگر اسلامی متفاوت سخن گفته‌اند از قبیل قائل شدن ماتریدی به کلام نفسی، قائل شدن ماتریدی به تفویض در باب صفات خبری و قائل شدن وی به جواز رؤیت حسی خداوند در قیامت، از جمله مسائلی است که هردو دانشمند بر سر آن اختلاف نظر دارند.

خلاصه ماشینی:

"همان‌گونه که برخی از نویسندگان نیز بیان داشته‌اند، اگر با دقت نگریسته شود معلوم می‌شود که «صدور فعل از خداوند» یک مفهوم ذهنی است که با در نظر گفتن ارتباطی که بین ذات و صفات وجود دارد انتزاع می‌شود و دارای مصداق عینی و مشخص نیست. 23 راه حل مشترکی که هم علامه و هم ماتریدی برای مشکله معناشناسی صفات الهی در این خصوص مطرح می‌کنند این است که ما باید در هر صفتی از صفات الهی، تمامی جهات نقصی را که ممکن است در آن صفت وجود داشته باشد نفی کنیم و بعد از تجرید از نقائص، آن صفات را که اکنون فقط دارای جهات کمال است به خداوند نسبت دهیم. 37 بنابراین، در مقام مقایسه بین نظر علامه و ماتریدی می‌توان گفت که شخص ابومنصور ماتریدی قائل به تفویض صفات خبری است، اما نظر علامه این است که باید معنای نهایی و جدی کلام خداوند در این آیات را پس از در نظر گرفتن تمامی قرائن از جمله آیات تنزیه و مسائل عقلی بدست آورد. تفاوت دیگر آنان در این است: چیزی را که ما به عنوان پشتوانة کلام لفظی در ذات یاد کردیم و ماتریدیان آن را کلام نفسی نامیده‌اند، علامه به علم الهی قابل بازگشت می‌داند، اما ماتریدی به عنوان یک امر جدا و به عنوان صفت جداگانه برای ذات مطرح می‌کند."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.