Abstract:
موسیقی از عناصر ساختارساز و جدایی ناپذیر شعر است که به شکلهای مختلفی جلوه مینماید. این موسیقی گاه حاصل کاربرد اوزان عروضی و قوافی است و گاه حاصل هماهنگی و ترکیب کلمات و طنین خاص هر حرف در مجاورت با حروف دیگر است. تیسیر سبول (1939 – 1973) شاعر معاصر اردنی در اشعار خود، از تکنیکهای مختلفی جهت خلق موسیقی بهره برده است. مقاله حاضر با شیوة توصیفی – تحلیلی در صدد بررسی سبک شخصی شاعر در انتخاب وزن و موسیقی از رهگذر تحلیل بسامد این شگرد هنری در اشعار اوست. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که در بخش موسیقی بیرونی، شاعر از بحر رمل (فَاعِلاتُنْ) که دارای هجاهای بلند و تسکینها (سکتهها)ی عروضی درون مصراعی است بیشترین استفاده را برده که خاصیت و کاربرد عمومی این بحر در قواعد عروضی فارسی و عربی برای مضمون غم و اندوه است. هدف از این پژوهش کشف و پیدایی سبک شعری تیسیر در لایه آوایی بهمنظور شناسایی متغیرهای برجسته ساز، شکل و نقش آنها در زمینه کیفیت معنابخشی به افکار شاعر است. نتایج این بررسی نشان میدهد که تیسیر اوزان را متناسب با موضوع و درونمایه شعر انتخاب کرده است و با تکنیکهای هنجارگریزی چون تضمین، تدویر، و درآمیختگی شعر نو و کلاسیک توجه مخاطب را به اشعار خویش جلب کرده است. تکرار قافیه، یکی از پربسامدترین شکل تکرار در موسیقی درونی اشعار تیسیر است. غرض اصلی از این نوع تکرار علاوه بر تأکید و تکیه بر کلمه، تحکیم معنا و قوت بخشیدن بـه آن است. تیسیر به موسیقی دیداری نیز توجه خاصی نشان داده که این موسیقی از طریق نوشتن پلکانی و عمودی سطر های شعری، جلوه نموده است. غرض اصلی این نوع موسیقی، برجسته کردن یک مصراع در برابر مصرعهای دیگر، تشخص بخشیدن و تأکید کردن هر کلمه یا سطر مصراع است.
Abstract:
One of the integral and inseparable elements of poetry is its music, which manifests in various forms. This musicality can stem from poetic meters, rhymes, word coordination, and the unique resonance of each letter juxtaposed with others. Taisir Saboul (1939 - 1973), a contemporary Jordanian poet, employed diverse techniques in her poems to craft music. This article aims to analytically explore the poet's distinctive style in selecting poetic meters and music by analyzing the frequency of these artistic techniques in her works. The findings reveal that Taisir tailored her meters based on the poem's subject and theme, captivating audiences through unconventional methods like assurance, rotation, and blending modern with classical poetry. Simultaneously, she employed norm-defying techniques such as implication and merging modern with classical poetry to engage readers. Rhyme repetition emerges as a prevalent form of inner musicality in Taisir's poems. This repetition not only underscores words but also bolsters their meanings. Taisir also focused on visual musicality through stair-like and vertical poetic line structures to accentuate specific stanzas against others and highlight individual words or stanzas effectively
Machine summary:
لذا در اين بخش ، سه نوع از موسيقي يعني: موسيقي بيروني ٨٢ زبان و ادبيات عربي (فصلنامه علمي) شماره سي و چهارم (جنبه عروضي شعر)، موسيقي دروني (آهنگ خاص همخواني ميان کلمات پاياني مصراع ها «رديف و قافيه ) و موسيقي ديداري (مباحث مربوط به چگونگي نوشتن سطر شعري) در کنار هنجارگريزيهاي آوايي مورد بررسي قرار ميگيرد.
به عنوان مثال ايشان در قصيدة موسوم به "مرحبا" ميگويد: نحن کفناه بالصمت /ه / /ه /ه /ه / /ه /ه / فاعلاتن / فاعلاتن / فـ ِ نحـ ن کفـ فن نا هـُ بص صم ت ِ ِ ضننا أن نريق الأدمعا / /ه /ه /ه / /ه /ه /ه / /ه علاتن / فاعلاتن / فاعلن ضـ نن نا أن ن ريـ قلـ أد م عا (سبول ، بي تا: ١١٥) ِ (ترجمه ) «ما عشق را با سکوت کفن کرديم / و در اشک ريختن بخل ورزيديم » همان طور که ميبينيم تيسير در پايان سطر اول از آرايۀ تدوير استفاده کرده است يعني جزئي از تفعيله رمل را (سبب خفيف فـ) در پايان سطر اول و جزء ديگر آن را (علاتن ) در ابتداي سطر بعدي آورده است که اين تکنيک به خواننده اجازه ميدهد تا ابيات را بدون توقف و مکث بخواند؛ اما زحافات موجود در اين بحر عبارت اند از: ١- علة حذف : 86 زبان و ادبيات عربي (فصلنامه علمي) شماره سي و چهارم حذف سبب خفيف (فاعلن ) ٢-زحاف خبن : يعني حذف دومين حرف ساکن .
» (محسني، ١٣٨٢: ١١) با ٨٨ زبان و ادبيات عربي (فصلنامه علمي) شماره سي و چهارم بررسي ديوان احزان صحراويۀ در مييابيم که تکرار، بسامد بالايي دارد تا آنجا که به دليل کثرت استعمال يکي از شاخصه هاي اصلي اشعار تيسير سبول است .
غرض اصلي از اين نوع تکرار علاوه بر تأکيد و تکيه بر کلمه ، تحکيم معنا و قوت بخشيدن بـه آن سال پانزدهم بهروز قربان زاده / بررسي جلوه هاي آوايي ديوان "احزان صحراوية " تيسير سبول ٩٣ است .
(
, 
, 
)
