رأی اعتماد تأسیسی در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران Journal Article

مطالعات حقوق عمومی پاییز 1404، دوره پنجاه و پنجم - شماره 3 Ranking: الف/ISC (‎23 page(s) - From 2026 to 2048 )

Keywords: اصل 87 قانون اساسی رای اعتماد تاسیسی رای اعتماد فردی رای اعتماد جمعی رای اعتماد به هیات وزیران متروک شدن اساسی Investiture vote individual investiture vote collective investiture vote investiture vote to council of ministers constitutional desuetude principle 87 of the Constitution رأی اعتماد وزیران پارلمان حقوق اساسی جمهوری اسلامی دولت جمهوری اسلامی ایران رأی اعتمـاد حقوق

fa en

Abstract:

رأی اعتماد تأسیسی در نظام‌های پارلمانی و نیمه‌ریاستی در ابتدای شکل‌گیری دولت به‌صورت پیشینی یا پسینی و در سه قالب رأی اعتماد به کلیت هیأت ‌وزیران،‌ برنامة دولت یا نخست‌وزیر رواج دارد. در حقوق اساسی مشروطه، این رأی ناظر بر برنامة دولت به ضمیمة ترکیب هیأت ‌وزیران بود. در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۵۸، علی‌رغم صراحت متن قانون اساسی در خصوص رأی اعتماد به هیأت وزیران،‌ به‌جز اولین کابینه، در بقیة موارد، ‌دولت‌ها بر اساس رأی اعتماد فردی به وزرا سرکار آمدند. بعد از بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸، رویة رأی اعتماد فردی به وزرا ادامه یافت و در عمل، رأی اعتماد جمعی کنار گذاشته شد. به‌نظر می‌رسد دو عنصر مفهوم متروک شدن اساسی، «عدم استفادة مستمر و آگاهانه» و «از دست دادن اعتبار نزد بازیگران سیاسی»، در خصوص قسمت اول اصل 87 قانون اساسی محقق شده است. پرسشی که این تحقیق به‌دنبال آن است معطوف به مقایسة رأی اعتماد در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران با سایر نظام‌های سیاسی است که رهاورد آن کشف تفاوت میان قالب رأی اعتماد در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران با این نهاد حقوقی در نظام‌های سیاسی است.

Abstract:

Investiture votes in parliamentary and semi-presidential systems occur at the beginning of government formation, either ex ante or ex post, and take three forms: an investiture vote in the entire cabinet, the government program, or the prime minister. In the constitutional law of the Constitutional Revolution, this vote pertained to the government program along with the composition of the cabinet. In the constitution of the Islamic Republic of Iran, ratified in 1979, despite the explicit text regarding the vote of confidence for the cabinet, subsequent governments, except for the first cabinet, came to power based on individual votes of confidence for ministers. After the constitutional revision in 1989, the practice of individual votes of confidence for ministers continued, effectively sidelining collective votes of confidence. It seems that two elements of the concept of fundamental obsolescence—“lack of continuous and conscious use” and “loss of credibility among political actors”—have been realized concerning the first part of Article 87 of the Constitution. The question this research seeks to address is the comparison of the vote of confidence in the constitutional law of the Islamic Republic of Iran with other political systems, aiming to uncover the differences between the form of the vote of confidence in the constitutional law of the Islamic Republic of Iran and this legal institution in other political systems.

Machine summary:

برخـي از چالش هاي به وجودآمده هنگام اخذ رأي اعتماد مانند يکدست نبودن اعضاي کابينه که در برخي مواقع نيز مورد اعتراض رؤساي جمهور قرار گرفته است ، نگارنده را بر آن داشت که در گام اول به مطالعۀ نهاد رأي اعتماد در ساير نظام هاي سياسي بپردازد تا نقاط اشتراک و افتراق ميان نهاد رأي اعتماد تأسيسي بـا رأي اعتماد موجود در حقوق اساسي جمهوري اسلامي ايران را استخراج کند. فرضيۀ اين تحقيق مبين آن است کـه ميـان قالـب رأي اعتمـاد تأسيسـي در جمهـوري اسلامي ايران با ساير نظام هاي سياسي از حيث موضوع ٣ تفاوت وجود دارد، بدين توضيح که در هيچ يک از نظام هاي پارلماني و نيمه رياستي، رأي اعتماد به صورت فردي براي تک تـک وزرا اخـذ نميشـود. عرف مسلم در نظام هاي پارلماني در خصوص نحوة انتخـاب نخسـت وزير، در پارلمانتاريسم سلبي نيز حاکم است ؛ بدين توضيح که رئيس کشور نميتوانـد بـدون امعـان نظـر بـه ترکيـب احزاب سياسي در پارلمان ، مبادرت به انتخاب رئيس دولت کند، زيرا که در غير اين صورت ، پارلمان ميتوانـد در همان ابتدا، با طرح رأي عدم اعتماد به دولت موجب برکناري آن شود. See: Erik, Bjørn, Martin Shane and Cheibub José Antonio, “Investiture Rules Unpacked”, in Parliaments and government formation, Unpacking Investiture Rules, (Oxford University Press, 2015), p.

Download citation file :
(پژوهیار, , , )

Shortlink: