سیر تحولات سیاسی و اجتماعی یزد در دوران مشروطه Journal Article

Machine summary:

"در یکی از نامه‌ها خطاب به شاه ابیاتی سروردند که چند بیت آن آورده می‌شود: شاها تو را مدام ظل خدا بر سر دیوان ز عدل و داد پر کرده‌ای ولی، شهزاده با سپاه تاراج کرده است ملک و عیال و مال،محصول و سیم و زر ما را از خویش را معروض داشتیم تا چه قضا کند امر قضا قدر1 امین الدوله که در این زمان صدر اعظم ایران بود، به واسطۀ واهمه‌ای که از ظل السلطان،حاکم مقتدر (به تصویر صفحه مراجعه شود) ظل السلطان اصفهان یعنی پدر جلال الدوله داشت، نسبت به شکایت یزدیها وقعی نمی‌گذاشت. نواب وکیل یزدی- که گزارش این وقایع را بیان کرده است-آغاز بست نشستن مردم را این‌گونه بیان کرده:«حاج محمد تقی که با مشیر الممالک بد بود،آخوند ملا حسن مالمیری را-که یکی از ملاهای ساده بود -روی دست کرد؛مردم را وادار کردند که با جمیع علما و بزرگان در تلگرفخانه بست بنشینند». در مسیر راه این جمعیت شعار می‌دادند: ما بندۀ خدائیم#مشروطه را فدائیم یهودیان و زردشتیان یزد هم پشت سر آنان به راه افتادند و بااحتیاط می‌گفتند: ما هم مثل شمائیم!52 ریشۀ نارضایتی مردم در فشارهای مالیاتی بود که از سوی مشیر و با مساعدت حاکم ملا رضا در طی نامه‌ای که در همین ایام به مجلس شورای ملی تلگراف کرده است،از عملکرد مشیر الممالک سخت انتقاد کرده و نوشته است:«اکنون که مشروطه به پا شده است، مردم از مجلس شورای ملی انتظار دارند که رویۀ سابق را منسوخ کند و عمال حکومتی امثال مشیر- که سالها جان و مال مردم را در اختیار خویش داشتند -کنار گذاشته شوند و پذیرفته نیست که همان رویه در نظام جدید تداوم یابد."