بیع شرط در فقه مذاهب اسلامی مقاله

نویسنده: مبلغی، احمد ؛ آبین، علی رضا ؛ جمشیدیان، مهرداد ؛

فقه مقارن پاییز و زمستان 1393 - شماره 4 رتبه: علمی-پژوهشی/ISC (‎24 صفحه - از 5 تا 28 )

کلیدواژه ها: بیع شرط بیع الوفاء الرهن المعاد احکام بیع شرط مبانی بیع شرط بیع شرط حقیقی و صوری conditional sale bay’ al Shart/ bay’ al wafa/ al rahn al ma’ad rahn al ma’ad rules of conditional sale foundations of conditional sale real and nominal conditional sale عقد خیار بایع مبیع ثمن مشتری عقد بیع فقهای اهل سنت

fa en

چکیده:

بیع شرط عبارت است از اینکه بایع کالایی را بفروشد و برای خویش تا مدتی (معین ) شرط خیار کند، به طوری که اگر بتواند ثمن را در این مدت مسترد دارد، مبیع را باز پس گیرد. این بیع به دلیل ساختمان حقوقی خاص و ویژگیهای منحصر به فرد، همواره مورد توجه خاص فقها (امامیه و اهل سنت ) قرار داشته است ؛ با این وجود، از حیث مفهوم شناسی و به ویژه حکم شناسی، در زمینه این تاسیس حقوقی، اختلافی قابل توجه به چشم میخورد، به گونه ای که فقهای امامیه به صحت چنین قراردادی اجماع دارند و آن را مملک میدانند، منتها مالکیت مشتری نسبت به مبیع را متزلزل و غیرمستقر میشمارند. در مقابل ، قاطبه فقهای اهل سنت ، بیع شرط را از جهت صوری بودن باطل اعلام کرده و آن را مملک نمیدانند. وجود چنین اختلافی، بازشناسی و بازپژوهی مبانی فقیهان امامیه و اهل سنت را ضرورت میبخشد. این نوشتار، ضمن بررسی این مسئله ، در نهایت ، تقسیم بیع شرط به حقیقی و صوری، و ترتب احکام خاص بر هریک را به عنوان وجه جمع اقوال فقیهان سیستم حقوقی اسلام و متناسب با ضرورت جوامع کنونی، پیشنهاد میکند.

خلاصه ماشینی:

"بیع شرط (اینکه بایع کالایی را بفروشد و برای خویش تا مدتی (معین ) شرط خیار کند، به طوری که اگر بتواند ثمن را در این مدت مسترد دارد، مبیع را باز پس گیرد)، از دیرباز مورد توجه عقلای جامعه بوده و در فقه امامیه و تا حدودی در فقه اهل سنت ، دارای سابقه ای طولانی است . ممکن است چنین اشکال شود که آیا صرف عدم تعرض یا بسنده نمودن به ذکر روایت توسط این دو فقیه ، دلیل بر پذیرش روایت مزبور از سوی ایشان نمی باشد؟ لیکن به نظر می رسد که چون المکاسب و منیۀ الطالب به ترتیب به عنوان درس خارج فقه شیخ انصاری و محقق نائینی محسوب می شوند و در دوره دروس خارج ، غالبا مدرس در مقام بیان آرای خویش است ، بنابراین در برخی موارد، با تمسک به اطلاق کلامی و مقامی کلام ایشان ، می توان به آرای آنها در آن زمینه پی برد. به رغم وجود برخی اختلافات میان فقهای اهل سنت و امامیه در تعریف بیع شرط ، می توان بیع شرط را چنین تعریف نمود: «بیع شرط ، عبارت است از اینکه بایع مالی (اعم از منقول و غیرمنقول) را بفروشد و برای خویش تا مدتی (معین ) شرط خیار کند، به صورتی که بتواند ثمن را در این مدت بازگرداند و مبیع را پس بگیرد»."

دریافت فایل ارجاع :
(پژوهیار, , , )

لینک کوتاه:

ورود / عضویت

برای مشاهده متن مقاله و یا دانلود آن لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

ورود