Skip to main content
فهرست مقالات

«بررسی عکس اختیار تسکین»

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (12 صفحه - از 159 تا 170)

کلیدواژه ها :

اختیار ،عروض ،خاقانی ،عکس تسکین ،واو غیردوری

poetrys choices ،choice 2 short syllab’ for ‘1 long syllab ،v Khaqani ،Prosody

کلید واژه های ماشینی : عکس اختیار تسکین ، مفعول فاعلات مفاعیل فاعلاتن ، وزن ، عروض ، فاعلات ، مصراع ، شاعر ، بررسی عکس اختیار تسکین ، مفاعیل ، بـه مفعول مفاعیل مفاعیل مفاعیلن

تسکین یکی از اختیارات شاعری است که طی آن شاعر می‌تواند یک هجای بلند به‌جای دو هجای کوتاه بیاورد؛ اما عکس اختیار تسکین (آوردن دو هجای کوتاه به‌جای یک هجای بلند) از نظر عروض‌پژوهان، صحیح نیست؛ لکن در شعر قدیم و نیز دورة متاخرتر، اشعاری دیده می‌شود که در آن‌ها از عکس اختیار تسکین استفاده شده است. عکس تسکین اگرچه ظاهرا به تقلید از شعر عرب (تبدیل مفاعیلن به مفاعلتن) اما غالبا در اوزان دوری که خاص شعر فارسی است به‌کار رفته است و به‌واسطة «واو» غیردوری، با تبدیل هجای بلند وسط مصراع به دو هجای کوتاه، وزن «مفعول فاعلاتن دوبار» را بدل کرده است به «مفعول فاعلات مفاعیل فاعلاتن» که در شعر معزی، عطار و اوحدی و به‌ویژه خاقانی سابقه دارد و نیز این اختیار در وزن هزج اخرب «مفعول مفاعیلن دوبار» در شعر خاقانی و قوّامی مشهود است. عکس اختیار تسکین گاهی نیز در ارکان مفاعیلن و مفعولن اعمال شده و این ارکان را به‌ترتیب به مفاعلتن و مفتعلن بدل کرده که در شعر مولوی و حزین لاهیجی به‌کار رفته است.


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.