Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی زمینه های پیدایش مسجد جهان نمای دهلی

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (12 صفحه - از 43 تا 54)

مسجد جامع جهان نما در سده یازدهم هجری و پس از بنای دهلی نو (شاه جهان آباد) به دستور شاهجهان ساخته شد. در آن زمان دهلی مساجد جامع دیگری نیز داشت. در کتیبه این مسجد گفته شده این مسجد هم زمان با ساخت شهر شاه جهان آباد (دهلی امروز) در زمان حکومت بابریان و به دستور شاهجهان ساخته شد. این مقاله با هدف شناساندن مسجد، جستوجوی بستر تاریخی و فرهنگی آن به تحریر درآمده است؛ بستری که ارتباط فرهنگی ایران و هند را بیان می کند. تحقیق با روش توصیفی تاریخی و با تکیه بر داده های کتابخانه ای و مشاهده میدانی انجام شده است. این بنا از بزرگ ترین مساجد جهان اسلام و شبه قاره است. پیش از مسجد جامع جهان نما، دهلی سه مسجد جامع دیگر به نامهای قبه الاسلام در قرن هفتم هجری، جامع فیروز شاهی در قرن هشتم هجری و پورنا در قرن نهم هجری داشت تا این که شاهجهان در قرن یازدهم هجری مسجد عظیم جهاننما را وسیع تر از مساجد پیشین بنا کرد و تاکنون مسجد جامع دهلی باقی مانده است. مسجد جامع جهاننما، با صحن وسیع و سردرهای رفیع و منارههای بلند، محصول قرنها تجربه مسجدسازی در شبه قاره است. سبک و شیوه این مسجد تلفیقی از معماری سنگی هند و معماری ایران دوره اسلامی است. در ساخت آن برای نخستین بار از سنگ مرمر استفاده شده است. در حالی که پیش از این، مساجد، مقابر و کاخ های هند را با سنگ سرخ می ساختند. این مسجد چند کتیبه دارد؛ بلندترین آن ها کتیبهای بر پیشانی شبستان قبله است که به خط ثلث و زبان فارسی است. متن آن هم چون ادبیات آن دوره مصنوع و سرشار از استعارات و تعبیرات شاعرانه است. نکته مهم این که در این دوره کتیبه در اکثر مساجد ایران به زبان عربی است. به نظر می رسد احداث شهر جدید جهان ما و مسجد جامع آن در جوار دهلی کهنه متاثر از تجارب شهرسازی ایران در زمان صفویه باشد. توسعه شهر قزوین و اصفهان و مساجد شاه این دو شهر نمونه هایی بارز هستند. مهاجرت هنرمندان و معماران ایرانی در این زمان به هند را نیز می توان تاکیدی بر این مدعا برشمرد.

Masjid-i Jahān-Numā Mosque was constructed in the eleventh century (A.H.) and after the construction of New Delhi ( Shah Jahan Abad) by the order of Shah Jahan. At that age، there was another Jame mosque in Delhi. The inscription of this mosque، reads that this mosque was built concurrent with the construction of Shah Jahan Abad city ( present New Delhi) and at the time of Baberian government under the order of Shah Jahan. This article has been developed aiming at introducing the mosque، searching for its historical and cultural bed ground ، a bed ground which expresses the cultural link between Iran and India. The research has been done through historical descriptive method and based on library data and field observations. This monument is one of the largest mosques in the world of Islam and sub-continent. Before Masjid-i Jahān-Numā Mosque، there had been three other mosques ، namely ، Qobat al Islam in the seventh century (A.H.) ، Jameh Firooz Shahi in the eighth century (A.H) and Poorna in the ninth century (A.H) ، until Shah Jahan in the eleventh century(A.H) built the huge Jahan Numa Mosque broader than the previous mosques and so far ، the Masjid Jahan Numa Mosque has remained in Delhi. Masjid-i Jahān-Numā Mosque with a vast courtyard and high gates and elevated minarets ، is the product of centuries experience in mosque construction in the sub-continent. Its style is a combination of the India rock architecture and Iranian architecture of Islamic period . In its construction ، for the first time، the marble stone was used. Whereas before that ، mosques، tombs and palaces of India were being built red stones . This mosque has some inscriptions and the highest one of them is on the front of the Qiblah prayer hall and it is in Sols script in Persian . Its text content، like the literature of that age is full of poetic hints . The important point is that in that period ، the inscriptions in most of the Iranain mosques is in Arabic . It sesm that the construction of new city of Jahan Nama and its Jami Mosque near Delhi is under the influence of urban development of Iran at Safavid period . The development of Qazvin ، Isfahan and Shah mosques of these two cities are outstanding samples . The migration of the Iranian artists and architects at that age to Inda can be a confirmation to this claim.


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.