Skip to main content
فهرست مقالات

معنویت دینی در نقاشی های دوران صفوی و عثمانی

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (18 صفحه - از 133 تا 150)

کلیدواژه ها :

نسخ خطی ،معنویت دینی ،نقاشی‌های مذهبی ،دوران صفویه ،دوران عثمانی ،مفاهیم شیعی

کلید واژه های ماشینی : نقاشی ، هنر ، عثمانی ، تصویر ، صفوی ، دوران صفوی ، نسخ خطی ، نسخ خطی ایرانی ، امام ، دوران صفوی و عثمانی

در بعد تکنیکها و شیوه‌ها یکی از دلایل شباهت‌های تکنیکی هنری در هنر تصویرگریهای عثمانی و صفوی نسخ خطی بودند که یا بصورت غنایم در جنگها یا بصورت هدایایی سیاسی بین دو کشور رد و بدل می‌شدند که هم اکنون در مجموعه‌ای در موزه معروف «توپ قاپی سرای» نگهداری می‌شوند که این تکنیکها و اسلوب‌ها همگی نشان دهندة مکتب‌های نقاشی شیراز، هرات و تبریز می‌باشند. بسیاری از نسخ خطی ایرانی مصور در نیمه اول قرن دهم، بویژه بین سالهای 941 و 945 و همینطور در سالهای 954 هنگامی‌که کارگاه هنری شاه طهماسب در رشد و تکامل بالائی قرار داشت و در هنگام قرارداد صلح بین او و شاه سلیمان بعنوان غنایم جنگی و هدایای دیپلماتیک به آنجا راه پیدا کردند. وجود عناصر مشابه در تصویرگریهای مذهبی همانند پوشش پیامبر‌(ص) و امامان(ع) و وجود قداست آنان در نقاشیها و همچنین انتخاب موضوعات مشابه که تأکیدی برحقانیت شیعه بود از جمله تشابهاتی است که در نگاره‌های دو کشور قابل بررسی و تأمل است. در این مقاله علاوه بر معرفی و بررسی نسخ خطی مذهبی هر دو دوره صفوی و عثمانی به وجود افتراق‌ها و تشابهات مذهبی با موضوع شیعه در نگاره‌های هر دو کشور پرداخته می‌شود و علل وجود این تشابهات و افتراق‌ها با تأکید بر شرایط سیاسی، مذهبی و اقتصادی و فرهنگی مورد بررسی قرار می‌گیرد. این مقاله شامل بخش‌هایی چون هنر در دوران صفویان، موقعیت هنر در دوران ترکان عثمانی، نسخ خطی ایران- عثمانی می‌باشد.

خلاصه ماشینی:

"در این کتب پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) در صورت به تصویر کشیده شدن بدون حائل روی صورت نشان داده شده‌اند اما در مینیاتور ایرانی و ترکی قرن دهم و قرون متعاقب بعدی و در نسخ خطی مشابه همانند «خمسة نظامی»، «شاهنامه» شاه طهماسب، «روضه‌الصفای» میرخواند و «روضه‌الشهداء» واعظ کاشفی روی بند یا حایل روی صورت پیامبر همراه با هاله اطراف سر بکار رفته است. تصویر دیگری از همین نسخه خطی مربوط به واقعه غدیر خم می‌باشد (تصویر: 7) که حضرت علی(ع) بوسیله پیامبر(ص) به جانشینی و امامت برگزیده می‌شود این اعلام مربوط است به آخرین سال زندگی پیامبر(ص) و آن هنگامی بود که پیامبر آخرین سفر خود را به سوی مسجدالحرام که در مکه «حجه‌الوداع» انجام داد. 3- نکته دیگری که می‌بایست به آن اشاره داشت مربوط به خصوصیات حمایت و تشویق‌های هنری دربار عثمانی است که معمولا حامی و مشوق اصلی خود سلطان محسوب می‌شد و مشکلی که در ایران آن زمان به علت زد وخورد و کشمکش‌های سیاسی وجود داشت و هنرمندان را وادار می‌ساخت جهت یافتن حمایت‌های هنری و آرامش لازم جهت ادامه کار به شهرهای اطراف پایتخت و کشورهای همجوار مسافرت کنند در کشور ترکان_________________________ 18- Shaykh al- Mufid, Kitab al- Irshad, PP. عثمانی وجود نداشت[19] و پایتخت بودن استانبول وتغییر نیافتن آن برای سالهای متمادی بر این مسئله صحه می‌گذارد که کارگاه هنری سلطنتی نابود نگشته و به کار خود ادامه داده است و آرامش موجود در کشور هنرمندان را یاری رسانده است که بتواند نسخ خطی متعددی را مصور سازند که در این میان می‌توان به نسخ خطی مذهبی اشاره داشت."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.