جامعه شناسی رمان معاصر فارسی مقاله

زبان و ادبیات فارسی تابستان و پاييز 1383 - شماره 45 و 46 رتبه: علمی-پژوهشی/ISC (‎45 صفحه - از 129 تا 173 )

کلیدواژه ها: جامع شناسی ادبیات تاریخچه جامعه شناسی ادبیات حاجی آقا خانه ادریسی ها جای خالی سلوچ شمس و طغرا جامعه شناسی رمان فارسی ye sociological study of literature History of sociological criticism Sociological study of the Persian novel Shams and Tughra Haji Aagha Jay e Khali e Salooch Khana Idrisiha رمان ادبی فارسی ادبیات جامعه رمان‌های معاصر فارسی جامعه‌شناسی داستان رمان فارسی

fa en

چکیده:

جامعه شناسی ادبیات، یکی از شیوه‌های جدید و کارآمد نقد متون ادبی است و امروزه، در تحلیل انواع ادبی نوین، به خصوص رمان فارسی معاصر کاربرد فراوان دارد . نقد و تحلیل رمان‌های معاصر فارسی و بررسی ساختارهای تاریخی، سیاسی، اجتماعی جا معه ایرانی از خلال این آثار، هدف مقاله حاضر بوده است . یافته‌های این تحقیق ، حکایت از آن دارد که: رمان کامل ترین نوعی است که می تواند به مطالعات جامعه شناختی نوین، پاسخ مثبت دهد. از دریچه مطالعه رمان فارسی ، به خوبی می توان ساختارهای جامعه ایرانی را تبیین کرد. هر قدر از ساختار ساده جامعه ایرانی در عصر مشروطه - که عصر پیدایش نخستین رمان‌های فارسی نیز هست - فاصله می‌گیریم و به سمت جامعه پیچیده‌تر و مشکل دارتر معاصر پیش می‌آییم ساختار رمان فارسی نیز پیچیده‌تر می‌شود و موضوعات اجتماعی، تنوع و پیچیدگی بیش‌تری می‌یابند. موضوعات و مقولاتی که در رمان های فارسی، مد نظر نویسندگان قرار گرفته است از کلی گرایی به سمت جزیی گرایی سیر می کند . این نکته، از یک سو، حکایت از به فردیت رسیدن انسان معاصر ایرانی دارد که با تمام وجود، در رمان جدید حضور یافته است و از سوی دیگر، بیانگر فاصله گرفتن ساختار های جامعه، از حالت ساده، ابتدایی و حماسی قدیم، به سمت ساختارهای پیچیده و مدرن است.

خلاصه ماشینی:

"1 تلاش برای کشف ساختار درونی آثار ادبی و تطبیق آن با ساختار جامعۀ بیرون و نیز بررسی میزان و نحوۀ تعامل متن ادبی با جامعه و چگونگی تأثیرپذیری و تأثیرگذاری‌های این دو،موضوع نوشتۀ حاضر است که در ذیل مطالعات مربوط به جامعه‌شناسی ادبیات جای می‌گیرد. تعریف،ماهیت و کارکرد ادبیات برخی،اصطلاح ادبیات )erutaretil( را از حیث ماهیت،به‌طور عام به- تمامی آثار چاپی اطلاق می‌کنند(نظریۀ ادبیات،ص 8)و عده‌ای دیگر این اصطلاح را برای کلیۀ آثار مکتوبی که دارای اسلوب زیبا هستند به کار می‌گیرند(الجامع فی التاریخ الادب العربی:ج 1،ص 34)فرمالیست‌هایی چون رومن یاکوبسون،ادبیات را نوشته‌ای می‌دانند که نمایش‌گر درهم ریختن نظام سازمان‌یافتۀ گفتار متداول باشد(پیش‌درآمدی بر نظریۀ ادبی:4) و مالارمه،معتقد است که کتاب(اثر ادبی)،تمام و کمال،گسترش یک حرف است(بوطیقای ساختارگرا:27). رمان،اگرچه به تقلید از واقعیت،عادات و حالات بشری نوشته می‌شود و به شیوه‌ای خاص،ساختار جامعه را در خود بازتاب می‌دهد،اما نویسندۀ آن می‌کوشد تا به یاری تخیل و قدرت هنری خویش، به آفرینش ماجرایی که در آن غرایز و عواطف انسانی بیان شده و هوس‌ها و طبع‌ها ترسیم گردیده یا رویدادهای کم‌وبیش شگفت‌انگیز به توصیف درآمده است توجه خواننده را برانگیزد(جامعه‌شناسی در ادبیات فارسی: ستوده،44). فی المثل گرچه مهم‌ترین هدف محمد میرزا در شمس و طغرا،پرداختن به مسایل سیاسی و احیای حس وطن‌پرستی،ملی‌گرایی، هویت‌طلبی و بیگانه‌ستیزی در میان مردم بوده است اما در لابه‌لای این رمان می‌توان به نگرانی‌های نویسنده در مورد هرج‌ومرج حاکم بر جامعه، رواج باج‌دهی و رشوه‌ستانی در میان طبقات بالای جامعه برای دست یافتن به مناصب سیاسی و مطامع مالی،گسترش دامنۀ فسق و فجور و تباهی در دربار و میان عموم مردم(نظیر شاهدبازی،شراب‌خوری و بدمستی،زن بارگی و..."

دریافت فایل ارجاع :
(پژوهیار, , , )

لینک کوتاه:

ورود / عضویت

برای مشاهده متن مقاله و یا دانلود آن لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

ورود