شیوه های تقسیم بیت المال در صدر اسلام مقاله

معرفت اقتصاد اسلامی بهار و تابستان 1389 - شماره 2 ISC (‎35 صفحه - از 137 تا 171 )

کلیدواژه ها: بیت المال رسول اکرم(ص) تاریخ اقتصای اسلام امیر مومنان علی(ع) خلفای سه گانه تقسیم بالسویه تقسیم تفضیلی تاريخ اقتصادي اسلام رسول اكرم( اميرمؤمنان علي( خلفاي سه‌گانه Imam Ali The Holy Prophet Equal Distribution Bayt al Māl (Treasury) Economic History of Islam the three caliphs Biased Distribution اسلام تقسیم تاریخ عثمان امیر مؤمنان علی

fa en

چکیده:

در نگرش بنیادین اسلامی، چگونگی تقسیم بیت‌المال با عدالت، ارتباطی تنگاتنگ یافته و پیامدهای مهم اقتصادی و اجتماعی دارد. نوشتار حاضر، با استفاده از روش تحلیل تاریخی، به بررسی روش‌های تقسیم بیت‌المال در صدر اسلام پرداخته و میان سه شیوه توزیع بیت المال در آن دوره تمایز قائل می‌شود: شیوه تقسیم فوری و بالسویة بیت‌المال از سوی پیامبر اعظم(، خلیفه اول و امیرمؤمنان علی(؛ روش تقسیم سالانه و تفضیلی بیت المال از سوی خلیفة‌ دوم و شیوة انباشت بیت‌المال و هزینه‌سازی دلبخواهی که از سوی بیش‌تر زمامداران پسین دنیای اسلام مورد استفاده قرار گرفت. بر اساس شواهد تاریخی، عدول از شیوه تقسیم مساوی بیت المال موجب شکل گیری شکاف‌ طبقاتی در جامعه شد. بر این اساس، علی‌رغم عدول زمامداران اسلامی از سیره پیامبر اعظم( در تقسیم مساوی بیت المال‌، این رویه همواره به عنوان رویه ای آرمانی تلقی شده است.

خلاصه ماشینی:

"به درستی معلوم نیست که علی‌رغم رویه سابق خلیفه دوم در تقسیم مساوی بیت المال، چرا او پس از گسترش‌فتوح، 236 و فراوان شدن اموال، 237 به تقسیم تفضیلی بیت‌المال روی آورد؟ بنا بر گزارشی، عمر خود در یک مورد، با پا‌فشاری بر این‌که همة مسلمانان چه‌شریف و چه ‌پست از بیت‌المال سهمی یکسان دارند، مالی را به تساوی میان آنان تقسیم کرد، و با این گونه تقسیم، سهم هر مردی فقط نیم‌دینار شد. 278 با این همه، یعقوبی‌ در گزارشی متناقض و نیز منفرد، پس از اذعان به این‌که عثمان از اموال به خویشانش می‌بخشید، وآنان را مقدم می‌داشت،‌ نگاشته است که او در تقسیم بیت‌المال میان مردم به تساوی رفتار کرد. 282 در این حال، هرگز تقسیم بیت‌المال را از روش تفضیلی به روش تساوی باز‌نگرداند، بلکه چنان‌که گذشت، بر پایة نگرشی متمایز به بیت‌المال، به انباشت اموال و نیز بخشش دلبخواهی به نزدیکان خود پرداخت. 290 بر این اساس، بنا به اذعان مسعودی، علی( زمین‌هایی را که عثمان به دیگران بخشوده بود، از آنان بازستاند، و بیت‌المال را بالسویه میان مردم تقسیم کرد، بدون‌آنکه کسی را بر دیگری تفضیل دهد. در این ارتباط، شایان توجه است که علی( با وجود هزینه‌سازی از سهم شخصی، هم‌چنان بر شیوة تساوی تأکید داشت؛ چنان‌که در یک مورد نسبت به اصل بیت‌المال مسلمین، با رد تقسیم بالتفضیل، تصریح کرد:‌« اگر این اموال از خودم بود به گونه‌ای مساوی در میان مردم تقسیم می‌کردم، تا چه رسد که جزو اموال خداست»."

دریافت فایل ارجاع :
(پژوهیار, , , )

دانلود PDF
دانلود HTML

لینک کوتاه:

صفحه:

ورود / عضویت

برای مشاهده متن مقاله و یا دانلود آن لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.

ورود