Skip to main content
فهرست مقالات

الهیات غایت شناختی کانت

نویسنده:

مترجم:

(17 صفحه - از 8 تا 24)

کلید واژه های ماشینی : غایت ، عقل ، طبیعت ، الهیات غایت شناختی کانت ، غائیت ، وحدت ، نقد عقل محض ، غایت‌مند ، غایت شناختی ، قوانین

خلاصه ماشینی:

"علیت اول به مثابه حاکمیت عقل نظری بر قلمرو پدیده‌ها(موافق با تمثیل دوم در نقد اول)اعتبار دارد و علیت دوم بخش از روند ذات‌انگاری‌64ظنی عقل‌ عملی از یک اصل صرفا روش کاری مستعمل در حکم تأملی انسان به مثابه قاعده‌ای برای بیان و نظام بخشی‌ به قوانین تجربی طبیعت است:«اگر این فرض‌[غائیت‌]را تقومی بگیریم،آن‌گاه بسیار فراتر از آنچه مشاهده‌ تاکنون قادر به توجیه آن بوده خواهد رفت؛و بنابراین باید نتیجه بگیریم که این فرض چیزی بیش از یک اصل‌ تنظیمی عقل نیست،که به ما کمک می‌کند،با ایدهء علیت غایت‌مند علت اعلا جهان،به بالاترین درجهء ممکن از وحدت نظام یافته دست یابیم. مثلا دلیل چیز-انگاری غایت استعلایی‌ چیست؟چرا باید به یک غایت بخش استعلایی متوسل شد؟چرا کانت به سادگی مبنای نظام یافتگی شناختی،استقلال اخلاقی،و غائیت سنجشی را در همانجایی که یافته بود،یعنی شیوهء عمل عقل‌ انسان،رها نکرد؟چرا کانت بر گرایش ناگزیر ذهن بشر به مبتنی‌ ساختن این اصول توحیدی بر موجودی که علت العلل است اصرار داشت؟حتی اگر تز بنیادین کانت را نیز بپذیریم که عقل انسان اصرار دارد«جهان تجربه»را در حکم محصول یک عقل مولد و ناظم‌ بنگرد که وحدت نظام‌دار به آن می‌بخشد،پس چرا کانت مسائل را در نقطه‌ای که نظریه‌اش نهایتا بر آن اصرار دارد-یعنی اینکه این عقل‌ مولد و ناظم صرفا همان ذهن بشر است-رها نکرد؟چرا نباید این‌ ذات انگاری را یک خطای رایج ولی اجتناب‌پذیر تلقی کنیم؟همان‌ طور که یکی از شارحان کانت شکایت می‌کند:«ناچار این احساس‌ به ما دست می‌دهد که کانت می‌توانست از همان اول با گفتن اینکه‌ غایت‌شناسی فقط به این احتیاج دارد که به خودمان حق بدهیم که ایدهء بسیار کلی و نامعین یک عقل غایت‌مند را فرض بگیریم،نظراتش را خیلی بهتر بیان کند."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت)