Skip to main content
فهرست مقالات

نظام سیاسی ساسانی - 325 - 579 م - و نظریه پاتریمونیال - بوروکراتیک ماکس وبر

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (14 صفحه - از 99 تا 112)

کلیدواژه ها :

نظام سیاسی ،ساسانیان ،پاتریمونیال ،دیوان سالاری ،بوروکراتیک ،پاتریمونیال- بوروکراتیک

کلید واژه های ماشینی : پاتریمونیال ، ساسانی ، تشکیلات ، نظام سیاسی ساسانی ، بوروکراتیک ، نظام سیاسی ، تشکیلات اداری ، نظام پاتریمونیال ، نظام سیاسی دولت ساسانی ، پادشاه

مفهوم «پاتریمونیال- بوروکراتیک» (Patrimonial-Bureaucratic)در جامعه شناسی وبر یکی از مهمترین مدل‌‌های کشورداری در جوامع «سنتی» (Traditional)است. نظام‌های سیاسی پاتریمونیال-بوروکراتیک که خود گونه‌ای از نظام‌های پاتریمونیال است، دارای دو خصلت به ظاهر متضاد، اما مکمل هم هستند؛ یکی جنبۀ خودکامگی نظام‌های مذکور است که با توجه به آن حکومت عرصۀ خودکامگی حاکم پاتریمونیال می‌شود و دیگری ویژگی بوروکراتیک بودن این نوع نظام‌هاست که آنها را از نظام‌های سیاسی دیگر متمایز کرده، برتری می‌دهد. با عنایت به این تعریف مجمل از ساختار پاتریمونیال- بوروکراتیک و با استناد به روش تاریخی در گردآوری اطلاعات و روش تعلیل و مفاهمه و تلفیق آنها نظام سیاسی دولت ساسانی بر مبنای مشخصه‌های مذکور در یک نظام پاتریمونیال- بوروکراتیک مورد ارزیابی و بررسی قرار خواهد گرفت. در این بررسی سعی خواهد شد تا در حد امکان علل و عوامل شکل‌گیری شاهنشاهی ساسانی و میزان انطباق و یا عدم انطباق آن با نظریه پاتریمونیالیسم-بوروکراتیک ماکس وبر مورد تحلیل و تعلیل قرار گیرد. عقیده نگارندگان برآن است که نظام سیاسی شاهنشاهی ساسانی در قسمتی از حیات خود یعنی از دوره زمامداری شاپور دوم تا پایان پادشاهی خسرو انوشیروان غالب ویژگی‌ها و مشخصات نظریه پاتریمونیال - بوروکراتیک را دارا بوده است

خلاصه ماشینی:

"فرضیه تحقیق اگر خودکامگی، شخصی و خاندانی بودن یک نظام سیاسی و سنتی بودن ساختارها و سیاست‌های اعمال شده از آن را به عنوان مبانی نظام پاتریمونیال محسوب کنیم و در نظر داشته باشیم که مفهوم پاتریمونیال - بوروکراتیک وبر برای گونه‌ای از دولت پاتریمونیال به کار رفته است که دارای تشکیلات دیوان سالارانۀ گسترده و نسبتا متمرکز با روندهای شبه بوروکراتیک است و در نظام‌های سیاسی سنتی، قدرتمندترین تشکیلات اداری و دیوانی می‌باشد، نظام سیاسی شاهنشاهی ساسانی در قسمتی از حیات خود، یعنی از دوره زمامداری شاپور دوم تا پایان شاهنشاهی خسرو انوشیروان، غالب ویژگی‌ها و مشخصات نظریه پاتریمونیال - بوروکراتیک را دارا بوده است. به طوری که در دوران زمامداری خسرو انوشیروان این تشکیلات در تمام ابعاد خویش از جمله در بخش‌های دربار شاهی، دیوان مرکزی، تشکیلات دینی و تشکیلات نظامی به اوج قدرت خویش می‌رسد که البته بررسی آن در این مقاله امکان پذیر نیست اما باید گفت که شکل‌گیری ساختار متمرکز سیاسی و دیوان سالاری متمرکز در حکومت ساسانی، در ابتدا با موانع و چالش‌های اساسی مواجه بود که عمده‌ترین این موانع وجود حکومت‌های محلی و شاهان خرد بازمانده از نظام غیرمتمرکز ملوک الطوایفی اشکانی بود گزارش کارنامه اردشیر بابکان مبنی بر وجود 240 کدخدا یا 90 شاه در ایران زمین در این دوره(کارنامه اردشیر بابکان، 1378: 3)، خود گویای عدم انسجام در قلمرو شاهنشاهی اشکانی است که باعث ایجاد انواع حوزه‌های اداری و تعدد مراکز اداری و پایتخت‌ها شده بود."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.