Skip to main content
فهرست مقالات

نکاتی درباره عمر خیام

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : عمر خیام ، شاعر ، عمر خیام حکیم ، مستی ، عمر خیام حکیم و دانشمند ، عمر خیام شاعر ، دانشمند ، حکیم ، عمر خیام حکیم و عالم ، هنر

خلاصه ماشینی:

"ایکاش که هر حرام مستی دادی‌ تا من بجهان ندیدمی هشیاری همانطور که خیام رهبران ریائی را بباد انتقاد میگیرد عوام الناس را هم که‌ افسوس اسیران غریزه‌اند و هرکس و ناکس بتواند غریزه حیوانی آنانرا برانگیزد پیروانش میگردند،با یک قهر خند حکیمانه تمسخر میکند و از عقاید خرافی آنان‌ بشگفت اندر میشود و آنانرا مانند خرانی می‌بیند که میان گاو آسمان و گاو زمین راه‌ میروند و از حقیقت خبر ندارند: گاویست در آسمان و نامش پروین‌ یک گاو دگر نهفته در زیر زمین‌ چشم خردت گشای چون اهل یقین‌ زیر و زبر دو گاو مشتی خر بین عمر خیامیکه در مطالعه مباحث علمی و فلسفی و ملاحظهء عقاید اسلامی دانشمندی‌ متین و مردی صاحبنظر بوده و ناچار در تحریر و تقدیر خود نسبت بمبانی و معانی‌ باحترام و احتیاط تمام قضاوت میکرده چون لگام کمیت فکرت خود را بدست فرشتهء هنر میدهد، تألمات و شبهات خود را در جهان آزاد هنر یکسره فاش میسازد حتی مطالبی‌ میگوید که از نظم عقاید اسلامی که دین تتبع خیام و نیاکان اوست دور میفتد چندانکه‌ جز به بهانه شور شاعری از گناه آن نتوان رست مثلا عالمی را که در فلسفه اسلام‌ سازمانی و سازنده‌ای و غایه‌ای و نقشه‌ای دارد بازیچه و هیچ و پوچ میشمارد و انسانرا که دارای اراده مختارش شناخته‌اند بازیچهء تقدیری ستمگر میداند و در این راه چندان‌ دور میرود که حتی چرخ و یا فلک را که گاهی خود آنرا عامل نکبت یا سعادت‌ قلمداد میکند نیز در دست قدرت آن تقدیر مرموز ناتوان میشمارد و گوید: نیکی و بدی که در نهاد بشر است‌ شادی و غمی که در قضا و قدر است‌ با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل‌ چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است بدبینی و نیست‌انگاری شاعر عاصی ما بجائی میرسد که عقیده رستاخیز را که از اصول عقاید اسلامی است و مسلما خود خیام در مقام منطق و ایمان بآن معقد بوده است در مقام طغیان عواطف شاعرانه آشکارا انکار میکند و با کمال تحسر می‌گوید: می خور که بسی زیر زمین خواهی خفت‌ بی‌مونس و بی‌ندیم و بی‌همدم و جفت‌ زینهار بکس نگوئی این راز نهضت‌ آن لاله که افسرد نخواهد بشکفت!"

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.