Skip to main content
فهرست مقالات

مقایسه و تحلیل سیاست های مذهبی فاطمیان در مغرب و مصر تا پایان الظاهر - 297 - 427 ه. ق -

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (16 صفحه - از 19 تا 34)

کلیدواژه ها :

شیعه ،مصر ،مغرب ،اسماعیلیان ،فاطمیان ،اهل سنت ،سیاست های مذهبی ،سیاست‌های مذهبی

کلید واژه های ماشینی : فاطمیان ، مصر ، سیاسی ، اسماعیلی ، سیاست‌های مذهبی فاطمیان ، المقریزی ، خلافت ، فاطمیان در مغرب ، تسنن ، سنی

حکومت فاطمیان در فاصلۀ سال‌های (297-567 ﻫ.ق) در دو نقطۀ شمال آفریقا برسرکارآمد؛ ابتدا در مغرب اسلامی به مرکزیت قیروان (297-362 ﻫ.ق) و سپس در مصر به مرکزیت قاهره (358-567 ﻫ.ق). سیاست‌های مذهبی این دو مرکز متفاوت بود. این مقاله بر آن است تا نخست سیاست‌های دوران مغرب را با سیاست‌های دوران استقرار در مصر از زمان فتح تا پایان حکومت الظاهر (358-427 ﻫ.ق)، که سال‌های اقتدار فاطمیان بود، مقایسه و تحلیل کند.دوم، اهداف و شیوه های اجرایی سیاست‌های مذهبی فاطمیان رادر مغرب و مصر تحلیل کند. سوم ،نقش خلفای فاطمی را در اجرای این سیاست‌ها تبیین نماید. اما سیاست مذهبی فاطمیان در مغرب، بر شیوۀ تحمیل عقاید و شعائر دینی اسماعیلیان استواربود و همین امر موجب تداوم نیافتن حضور سیاسی و معنوی و دینی آنان در مغرب ‌شد. سیاست مذهبی آنها در مصر بر شیوۀ تسامح و آزادی مذاهب دیگر در بیشتر دوران حضورشان مبتنی بود. این شیوه بااینکه زمینۀ نفوذ مذهبی و اعتقادی را فراهم نمی‌آورد ، موجب تداوم حضور سیاسی آنان به مدت 209 سال (358-567 ﻫ.ق) می‌شد.

خلاصه ماشینی:

"ابن هیثم، که خود از داعیان اسماعیلی شمال آفریقا و معاصر این دوران بود، در مورد برخورد با علمای اهل سنت و پیروان آنان می‌نویسد: « کتاب‌های مالک و ابو حنیفه به طبیبان و دارو فروشان و عطاران فروخته شد تا درآن دارو بپیچندکه بی‌ارزشی و کم‌اهمیتی و ناامیدی از سودمند بودن آن کتاب‌ها را نشان دهند. فاطمیان پس از ورود به مصر درصدد برآمدند اعتقادات اسماعیلی راگسترش دهند و سیاست خاصی را در مورد سرزمین های شرقی در پیش گرفتند (852( Lev, Yaacov ,1991: 11 Canard, 1991:Vol 11 ( )؛ ولی شیوۀ این اشاعه با شیوه آنان در مغرب متفاوت بود. این نظرپذیرفتنی نیست که فاطمیان چون در مغرب نتوانستند مذهب اسماعیلیان راگسترش دهند و با مخالفت گستردۀ مردم بربر و علمای مالکی روبرو شدند دیگر در مصر درصد دنبودند اعتقادات خود را اشاعه دهند (Standers , 1998 : 174) . دگرگونی در سیاست‌های مذهبی و بازگشت به شیوه های تعصب آلود همانطور که گذشت سیاست‌ مذهبی فاطمیان در مصر این بود که ضمن آزاد گذاشتن پیروان مذاهب دیگر در انجام شعائر و مناسک، آنان را غیر مستقیم به آیین اسماعیلی جذب کنند. او تلاش کرد آنان را با اجباری کردن شعائر و مناسک و عقاید اسماعیلی به پذیرش این مذهب وادار کند و معادلۀ مذهبی جامعۀ مصر را به سود اسماعیلیان تغییر دهد. این مسأله تأکیدی است براینکه فاطمیان در مصر در سیاست‌های مذهبی خویش نسبت به مغرب تغییراتی داده اند؛ البته آنها برپیشبرد اهداف کلی و استراتژیک خود،که گسترش اسماعیلیان بود، در هر دو منطقه اصرار داشتند."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.