شهر جان (تمثیل در رساله «مونس العشاق» سهروردی) Journal Article

"نکته‌ای که در باب نسبت میان این دو بخش‌ می‌باید به آن اشاره داشت این است که آنچه‌ در بخش نخست تمثیل به زبان رمز و بسیار فشرده بیان می‌شود،در بخش دوم از طریق‌ توصیف رمز و اسرار سلوک،برای رسیدن‌ به مقام حسن بازگشایی می‌شود. اگر حسن،عشق و حزن را سه رأس مثلث‌ مونس العشاق فرض کنیم،آن‌گاه خواهیم‌ دید که این مثلث در جای‌جای تمثیل یا به‌ عبارت دقیق‌تر در لایه‌های مختلف تمثیل‌ و در نسبت میان دیگر سه‌گانه‌ها بازتولید می‌شود. این پنج دروازه‌ تعبیری از حواس پنج‌گانه ظاهری است که در اینجا نیز سهروردی استادانه و بسیار ظریف، به زبان تمثیل و کنایه این پنج«دروازه»را توصیف می‌کند تا آنکه سالک با گذر از آن بر آستانه شهرستان تن قرار می‌گیرد. این مقام که سالک بدان می‌رسد،آن‌ نقطه‌ای است که یوسف در آن ایستاده است، آنگاه که عزیز مصر شده است و زلیخا را در کنار دارد و پیر کنعان را در روبه‌رو و پیر کنعان‌ یوسف را می‌بینید که بر تخت پادشاهی تکیه‌ زده،همان‌گونه که حسن بر تخت وجود آدمی‌ تکیه زده بود و همراه با حزن و فرزندان روی‌ بر زمین می‌نهد،همان‌گونه که عشق و ملائکه‌ در پیشگاه حسن روی برخاک نهادند و آن‌گاه‌ یوسف روی به یعقوب می‌آورد تا بگوید«ای‌ پدر،این تاویل ان خوابست که با تو گفته‌ بودم: یا ابت أنی احد عشر کوکبا و الشمس و القمر رایتهم لی ساجدین» آواز پر جبرئیل در این رساله سهروردی حکایت ده پیر آمده که همگی خیاط و سیاح و حافظ قرآن هستند."