Skip to main content
فهرست مقالات

مذاق شرع در کیفیت و اعتبار

نویسنده:

علمی-پژوهشی (حوزه علمیه) (13 صفحه - از 78 تا 90)

کلیدواژه ها :

مذاق شرع ،شارع ،مقاصد شرع ،روح شریعت ،مذاق فقه

کلید واژه های ماشینی : مذاق شرع، فقه، استنباط احکام شرعى مشخص، اعتبار، فقها، راه‏هاى استنباط احکام شرعى، احکام، استناد، استنباط احکام شرع، مذاق شارع

مذاق شرع یا ذوق شارع، از اصطلاحاتى است که در میان فقهاى متأخر و معاصر مطرح شده است. در این مقاله، سعى شده چیستى آن را مشخص کرده، سپس به مستندات و قلمرو آن پرداخته شود تا گستردگى ابعاد آن در ابواب فقهى، معین شود. آن گاه به اعتبار و حجیت آن پرداخته مى‏شود تا گستردگى ابعاد آن در ابعاد فقهى، روشن شود. آن‏گاه اعتبار و حجیت آن بررسى شده، در نهایت، این موضوع ارزیابى مى‏شود تا قوت و ضعف آن مشخص شود و جایگاه آن در راه‏هاى استنباط احکام شرعى مشخص شود.

خلاصه ماشینی:

"یکی از این اصطلاحات فقهی »مذاق شارع« است که بیش‌تر در کلمات و عبارات متأخرانی چون مرحوم کاشف الغطاء و مرحوم صاحب جواهر و نیز معاصرانی چون مرحوم آقای خویی و مرحوم امام خمینی)ره( یافت می‌شود که بسیار شایسته است در ترازوی نقد فقهی قرار گیرد تا میزان اعتبار و کیفیت آن، سنجیده شود. اما باید بگوییم در معنای »مذاق شرع« مطلب به صورت دیگری است; چون تعریفی که از مذاق و شرع بیان می‌شود، ابتدائا هیچ بار فقهی‌ای ندارد و از ترکیب این دو واژه، یک اصطلاح فقهی ایجاد می‌شود که در مباحث گوناگون فقهی جایگاه دارد و از جهت دیگر این اصطلاح، بیش‌تر در میان متأخران و معاصران مطرح شده است; بنابراین هیچ شائبه دخل و تصرفی در معنای آن نمی‌رود. بنا بر مطالبی که بیان شد، باید بگوییم مقاصد شرع و مذاق شرع، همان طور که دارای تشابهاتی هستند، تفاوت‌هایی نیز دارند که به تحلیل و تجزیه دقیق این دو اصطلاح می‌انجامد; مثلا ممکن است مذاق شرع در برخی موارد، ناظر به مقاصد شرع هم باشد; اما در مقاصد شرع، یک نوع استقلال در روش استنباط حکم شرعی مشاهده می‌شود، بدین معنا که مقاصد شرع به تنهایی می‌تواند منبع استنباطی حکم قرار بگیرد. بنابراین مرحوم حکیم در این باره می‌فرماید: »اگر فقیه در اثبات یک فتوا، به استنادات اصلی برسد همان را دنبال می‌کند و در چنین مواردی، پرداختن به مذاق غیریقینی صحیح نیست که مذاق شرع، از آن جهت مورد تأیید است که با مستندات اصل، سازگار است« )حکیم، 1404ق: 357/4)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.