Skip to main content
فهرست مقالات

تبیین عقلانی و عقلایی امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر

نویسنده:

علمی-پژوهشی (حوزه علمیه) (24 صفحه - از 101 تا 124)

امرِبه‌معروف و نهی‌ازمنکر یکی از مهم‌ترین فرایضی است که کتاب و سنت بر آن تأکید بسیار نموده است. برخی از فقیهان، وجوب این فریضه را شرعی و نقلی دانسته و عقل و عُقلا را از ادراک وجوب این فریضه عاجز انگاشته‌اند؛ اما برخی دیگر قائل به عقلی و عُقلایی بودن وجوب این فریضه شده، و آیات و روایات را ارشاد به حکم عقل و عُقلا شمرده‌اند. طرفداران وجوب عقلی و عُقلایی به قواعد وجوب لطف، دفع ضرر محتمل، حفظ نظام، شُکر منعم، اعانه بر برّ و تقوی، و دلایل لزوم منع از تحقق مبغوض مولا و حفظ حدود آزادی تمسک نموده‌اند. از میان این ادله، قواعد وجوب لطف و اعانه بر برّ و تقوی و لزوم منع از تحقق معصیت و مبغوض مولا از اثبات ادعای ایشان قاصر است؛ اما بقیۀ دلایل می‌تواند وجوب عقلی و عُقلایی این فریضه را اثبات کند. پیداست که دلایل عقلی وجوب فریضه، همان فلسفۀ حکم شمرده می‌شوند؛ البته، شبهاتی نیز دربارۀ آن بیان شده که پاسخ داده می‌شود.

تعتبر فریضة الأمر بالمعروف والنهی عن المنکر واحدة من أهم الفرائض التی أکد الکتاب والسئة علیها تأکیدا شدیدا ویری بعض الفقهاء أن وجوب هذه الفریضة إنما هو وجوب شرعی ونقلی. وأن العقل والعقلاء عاجزون عن إدراک وجوب هذه الفریضة. فی حین یری بعض آخر أن وجوب هذه الفریضة هو وجوب عقلی وعقلائی. وأن الآیات والروایات إنما ترشد إلی حکم العقل والعقلاء. وقد تمک أنصار الوجوب العقلی والعقلائی بعد من القواعدء منها: وجوب اللطف» ودفع الضرر المحتمل. وحفظ النظام وشکر المنعم. والإعانة علی البز والتقوی» وأدلة لزوم منع تحقق مبفوض المولی وحفظ حدود الحریة. وبعض هذه الألة - کقواعد وجوب اللطف والإعانة علی الب والتقوی ولزوم المنع من تحقق المعصیة ومبغوض المولی - قاصرة عن إثبات ما یدعیه أنصار الوجوب العقلی. فی حین یمکن لباقی الأدلة إثبات الوجوب العقلی والعقلائی لهذه الفریضة. ومن الواضح أن الأدلة العقلیة لوجوب الفریضة هی نفسها تعتبر فلسفة الحکم. ولکن هناک أیضا ما بطرح من الشبهات فی هذا المجال. وهی التی یجاب عنها فی هذا المقال.


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.